Άρθρο του, Κώστα Α. Ζαχαρία
ΠΟΛΙΤΕΣ Ή ΙΔΙΩΤΕΣ;
Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικό ον. Ο άνθρωπος μάλιστα που δεν μπορεί να ζήσει στην κοινωνία ή είναι αυτάρκης ώστε να μπορεί να ζήσει έξω από αυτήν, για τον Αριστοτέλη, δεν είναι άνθρωπος αλλά θηρίο ή θεός, εφ' όσον δεν μοιράζεται τον ίδιο σκοπό ύπαρξης με τους ανθρώπους.
Στην αρχαία Ελλάδα πρώτα ήσουν μέλος του κοινωνικού συνόλου και μετά άτομο. Κύριο μέλημα του ατόμου ήταν το ενδιαφέρον του για την κοινωνία. Το ιδεώδες για τους αρχαίους Έλληνες ήταν αυτό που σήμερα μπορούμε να ονομάσουμε ενεργός πολίτης, τον οποίο οι πρόγονοι μας ανέφεραν απλώς ως πολίτη μιας και το ενεργός θεωρούνταν δεδομένο.
Αντίθετα, ιδιώτης αποκαλούνταν αυτός που δεν συμμετείχε στα κοινά της πόλης, δεν έπαιρνε μέρος στις Συνελεύσεις ούτε αναλάμβανε αξιώματα όπως όφειλε κάθε Έλληνας πολίτης. Μάλιστα όποιον δεν συμμετείχε στα κοινά αρχικά του αφαιρούσαν τα πολιτικά δικαιώματα (κοινωνικός θάνατος), ακολουθούσε κατάσχεση της περιουσίας και τέλος η εξορία ή ο θάνατος.
Έτσι και η λέξη «ιδιώτης» απέκτησε την έννοια του ηλιθίου (idiot), γιατί φανέρωνε απαξίωση και ανευθυνότητα με ρίζα την τεμπελιά.
Με βάση λοιπόν την διδασκαλία των αρχαίων Ελλήνων, η ιδιωτεία πρόκειται για βαριάς μορφής διανοητική ανεπάρκεια.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ
Σύμφωνα με την πολιτική θεωρία του Τζόν Λοκ (1632 – 1704), εκ των κορυφαίων στοχαστών που θεμελίωσαν τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από το έργο του «Δύο δοκίμια περί διακυβερνήσεως» (1689), οι άνθρωποι έχουν απαράγραπτα φυσικά δικαιώματα: ζωής, ελευθερίας, περιουσίας. Όταν οι άνθρωποι συγκρότησαν κοινωνίες και όρισαν κυβερνήσεις, έδωσαν στις κυβερνήσεις εξουσία εκείνες να προστατεύουν αυτά τα δικαιώματα. Είχε δηλαδή, κατά κάποιο νόημα, συναφθεί ανάμεσα στους αρχόμενους και τους άρχοντες ένα είδος συμφωνίας, ένα «κοινωνικό συμβόλαιο». Αν μια κυβέρνηση δεν προστατεύει τα δικαιώματα των πολιτών, τότε αυτοί έχουν το αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα να την αντικαταστήσουν. Η θεωρία του Λοκ έδινε ένα σαφές επιχείρημα για το δικαίωμα της αντίστασης και επανάστασης των λαών εναντίον των τυραννικών κυβερνήσεων. Μέσα από την διδασκαλία του ο Λοκ έλεγε δηλαδή, ότι η κακοδιοίκηση τιμωρείται μέσα από την ανατροπή και την επανάσταση.
Οι απόψεις του Λοκ είχαν αργότερα επίδραση στην αμερικάνικη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας (1776), αρκεί να διαβάσει κανείς τις πρώτες παραγράφους της Διακήρυξης για να αναγνωρίσει εκεί τις ιδέες του Λοκ.
Η ομόφωνη Διακήρυξη των δεκατριών ενωμένων Πολιτειών της Αμερικής
Όταν κατά την Πορεία των ανθρωπίνων γεγονότων γίνεται απαραίτητο για έναν λαό να λύσει τους πολιτικούς δεσμούς οι οποίοι τον συνδέουν με άλλον και να αναλάβει ανάμεσα στις δυνάμεις της γης την ξεχωριστή και ίση θέση την οποία δικαιούται από τους Νόμους της Φύσης και τον Θεό της Φύσης, στοιχειώδης σεβασμός προς τη γνώμη της ανθρωπότητας επιβάλει [στο λαό αυτό] να διακηρύξει τα αίτια που τον ωθούν στον διαχωρισμό.
Δεχόμαστε τις εξής αλήθειες ως αυταπόδεικτες, πως όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι, και προικίζονται από τον Δημιουργό τους με συγκεκριμένα απαραβίαστα Δικαιώματα, μεταξύ των οποίων είναι το δικαίωμα στη Ζωή, το δικαίωμα στην Ελευθερία, και το δικαίωμα στην επιδίωξη της Ευτυχίας.
Πως για να εξασφαλιστούν αυτά τα δικαιώματα, ιδρύονται Κυβερνήσεις μεταξύ των Ανθρώπων, αντλώντας τις εύλογες εξουσίες τους από την συναίνεση των κυβερνημένων.
Πως όποτε μια Μορφή Κυβέρνησης γίνεται καταστροφική για τους σκοπούς αυτούς, είναι Δικαίωμα του Λαού να την αλλάξει ή να την καταργήσει, και να εγκαταστήσει νέα Κυβέρνηση θέτοντας τα θεμέλιά της σε τέτοιες αρχές και οργανώνοντας τις εξουσίες της σε τέτοια μορφή, ώστε να φανεί πιθανότερο να επιφέρει την Ασφάλεια και την Ευτυχία του। Η σύνεση, όντως, επιβάλλει πως Κυβερνήσεις από καιρό εγκαθιδρυμένες δεν θα πρέπει να αλλάζουν για επουσιώδεις και πρόσκαιρους λόγους· και ανάλογα, η εμπειρία έχει δείξει ότι η ανθρωπότητα είναι περισσότερο διατεθειμένη να υπομείνει, όσο το κακό υπομένεται, παρά να διορθώσει την πορεία της καταργώντας μορφές [διακυβέρνησης] στις οποίες είναι μαθημένη. Όταν όμως μια μακρά σειρά καταχρήσεων και σφετερισμών, συνεχώς με τον ίδιο σκοπό, μαρτυρά πλεκτάνη υποταγής [του Λαού] στον απόλυτο Δεσποτισμό, είναι δικαίωμά του, είναι καθήκον του, να αποτινάξει τέτοια Κυβέρνηση και να εγκαθιδρύσει νέους Φύλακες για τη μελλοντική του ασφάλεια. […]
Μήπως λοιπόν ήρθε η ώρα μας, να αφήσουμε κατά μέρος την ιδιωτεία, να ξαναγίνουμε ενεργοί πολίτες, για να οδηγηθούμε στην υπογραφή ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου το οποίο θα χαρακτηρίζεται από τους όρους του σήμερα και όχι του χθες;
Τα συμπεράσματα και οι προβληματισμοί δικοί σας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου